صلح حديبيه و مراد از آينده بعد از آن صلح است ، به هرصورتىكه باشد سؤال مطرح شده را حل نمىكند و آن در جاى خود باقى است ؟ . دراين موارد جواب‌هاى مختلفى گفته شده است ؛ ولى من از ذكر جواب‌هايىكه مسائل دقيق علمى و نكته‌هاى باريك در آن مطرح شده است خوددارى مىكنم ؛ زيرا آن‌ها فقط به درد محافل علمى و طلاب مدرسه مىخورد ، هدف از اين تفسير كه توسط تلويزيون تمدن پخش مىشود ، اين است كه اكثريت مردم مسلمان كشور ، به لسان قرآنى قدرى آشنايى پيدا كنند و تفسير مختصرى از قرآن مجيد را بدانند و يا حد أقل به فرهنگ روشن قرآنى معرفت پيدا كنند . لذا اگر نكته‌هاى ظريف و مشكل در اين برنامه مطرح شود ، ممكن است براى عده‌اى زيادى از مستمعين ، غير قابل فهم و حتى خسته كننده باشد . با توجه به اين موضوع ، به يك جواب مهم آن اشاره مىكنم و اميد وارم كه قناعت شنوندگان عزيز حاصل شود . جواب علت اول : « لِيَغْفِرَ لَكَ اللَّهُ ما تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَ ما تَأَخَّرَ » مراد از بخشش گناهان اين نيست كه پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم گناهانى را مرتكب شده باشد ؛ بلكه مراد اين است كه آن‌حضرت صلى الله عليه و آله و سلم در نزد مشركين قريش گنهكار محسوب مىشد ، مشركين قريش ، حدود سه‌صد و شصت تا بُت داشتند ، تاريخ مىنويسد كه قبل از بعثت پيغمبراسلام صلى الله عليه و آله و سلم حدود سه‌صد و شصت بُت در مكه وجود داشت . يكى از بزرگ‌ترين گناهان پيغمبر از نظر مشركين اين بود كه آن‌حضرت صلى الله عليه و آله و سلم همه‌ى مردم را گمراه مىكرد و از تمام بت‌ها متنفر بود ، مردم را از بت پرستى منع و به خداى يگانه دعوت مىكرد . اين كار از نظر مشركين گناه نا بخشودنى بود . « أَ جَعَلَ الْآلِهَةَ إِلهاً واحِداً إِنَّ